Betaling aannemer opschorten bij een bouwconflict: verstandig?
Bijgewerkt op: 2 dagen geleden
Wanneer u vindt dat uw aannemer afspraken niet nakomt, gebreken niet herstelt of werkzaamheden niet uitvoert zoals afgesproken, lijkt het opschorten van een betaling een krachtig middel.
U heeft immers nog iets wat de aannemer graag wil hebben: zijn geld.
Maar juist daarom kan het niet betalen van een bouwtermijn een bouwconflict ook razendsnel verder laten escaleren.
Betaling opschorten kan onder omstandigheden gerechtvaardigd zijn, maar gebruiken als drukmiddel om de aannemer tot actie te dwingen is niet zonder risico.
Mag u de betaling aan uw aannemer opschorten?
Het Nederlandse verbintenissenrecht kent een opschortingsrecht. Wanneer de andere partij haar verplichtingen niet nakomt, kan er aanleiding bestaan om uw eigen daartegenover staande verplichting tijdelijk niet na te komen.
Bij gedeeltelijke of gebrekkige nakoming geldt daarbij een belangrijke beperking: de omvang van de opschorting moet gerechtvaardigd worden door de tekortkoming. Een relatief beperkt gebrek betekent dus niet automatisch dat u zonder risico een veel groter bedrag kunt achterhouden.
Het is daarom belangrijk onderscheid te maken tussen een betaling gedeeltelijk opschorten omdat daar een concrete tekortkoming tegenover staat en een volledige bouwtermijn niet betalen om druk op de aannemer uit te oefenen.
Dat laatste kan heel andere gevolgen krijgen.
Betaling inhouden verandert direct de verhouding
Tot het moment waarop u een betaling tegenhoudt, gaat een conflict misschien nog over kwaliteit, planning, meerwerk of de vraag wat precies is afgesproken.
Zodra een opeisbare betaling niet wordt gedaan, ontstaat daarnaast een financieel conflict.
De aannemer moet zijn personeel, onderaannemers, leveranciers en materialen ondertussen wel blijven betalen. Een niet-betaalde termijn kan daardoor bij hem direct gevolgen hebben.
De kans is groot dat hij vanaf dat moment niet alleen meer kijkt naar het oorspronkelijke probleem, maar ook naar zijn eigen juridische en financiële positie.
Communicatie wordt formeler.
Standpunten worden schriftelijk vastgelegd.
En waar partijen eerder nog probeerden een praktisch probleem op te lossen, ontstaat het risico dat beiden vooral gaan kijken naar wat zij nog van elkaar kunnen afdwingen.
Betaling opschorten om iets gedaan te krijgen kan daardoor precies het tegenovergestelde bereiken: de bereidheid om praktisch met elkaar tot een oplossing te komen neemt verder af.
De aannemer kan uiteindelijk ook het werk stilleggen
Hier zit een risico dat opdrachtgevers gemakkelijk onderschatten.
Wanneer de UAV 2012 op de aannemingsovereenkomst van toepassing zijn, heeft niet alleen de opdrachtgever mogelijkheden. Ook de aannemer heeft rechten wanneer verschuldigde betalingen uitblijven.
In de huidige UAV 2012 (versie 2025) bepaalt §45 dat bij niet-tijdige betaling eerst een termijn moet verstrijken. Is twee weken na de uiterste betaaldatum nog niet betaald, dan kan de aannemer schriftelijk aanmanen. Leidt ook die aanmaning gedurende veertien dagen niet tot betaling en heeft de aannemer daarin zijn voornemen aangekondigd, dan kan hij onder de in de UAV genoemde voorwaarden de uitvoering schorsen totdat het verschuldigde bedrag is betaald of het werk in onvoltooide staat beëindigen.
Dat betekent dus dat een betalingsstop die bedoeld was om de aannemer sneller iets te laten doen, uiteindelijk kan bijdragen aan precies het tegenovergestelde:
de aannemer stopt met bouwen.
Welke UAV-versie en welke aanvullende of afwijkende voorwaarden gelden, hangt uiteraard af van de gesloten overeenkomst.
Een klein geschil kan daardoor een groot bouwconflict worden
Stel dat er discussie bestaat over een onderdeel van het werk.
De opdrachtgever houdt vervolgens een aanzienlijk bedrag tegen om herstel af te dwingen.
De aannemer vindt de inhouding onterecht en verlangt betaling.
Vanaf dat moment gaat het conflict niet langer alleen over het oorspronkelijke bouwkundige probleem. Er ontstaat ook discussie over de betaling, mogelijke rente, opschorting van werkzaamheden en uiteindelijk misschien zelfs beëindiging van de uitvoering.
De oorspronkelijke bedoeling was misschien eenvoudig:
“Ik betaal niet totdat dit is opgelost.”
Maar het resultaat kan worden:
“De aannemer bouwt niet verder totdat er wordt betaald.”
Dan hebben beide partijen zichzelf feitelijk klemgezet.
Betaal niet gedachteloos — maar stop ook niet gedachteloos met betalen
Dat betekent niet dat een opdrachtgever alles zonder discussie zou moeten betalen.
Wanneer een aannemer aantoonbaar tekortschiet, kan het juist noodzakelijk zijn uw positie zorgvuldig te bewaken en te beoordelen welk bedrag terecht wordt betaald, betwist of eventueel opgeschort.
Maar betaling moet geen emotionele reactie worden op een slechte verstandhouding.
Het verschil tussen een zorgvuldig onderbouwde opschorting en “dan betaal ik gewoon helemaal niets meer” kan groot zijn.
Wanneer slechts een gedeelte van het werk ter discussie staat, ligt het voor de hand om ook te kijken welk gedeelte van de betaling werkelijk verband houdt met die discussie. Het Burgerlijk Wetboek koppelt de omvang van de opschorting bij gedeeltelijke of gebrekkige nakoming immers aan hetgeen de tekortkoming rechtvaardigt.
Zo voorkomt u dat een relatief beperkt geschil uiteindelijk het complete project financieel blokkeert.
Gebruik betaling niet als vervanging voor bouwregie
Bij een vastgelopen bouwproject is het werkelijke probleem vaak niet één factuur.
Het probleem is dat opdrachtgever en aannemer elkaar niet meer vertrouwen, ieder gesprek opnieuw discussie oplevert en beide partijen proberen grip op de ander te krijgen.
De opdrachtgever gebruikt dan bijvoorbeeld de betaling.
De aannemer gebruikt zijn positie in de uitvoering.
En ondertussen raakt het belangrijkste doel steeds verder uit beeld:
het bouwproject moet af.
Juist daarom probeert BuildEasy waar dat nog verantwoord mogelijk is eerst de dagelijkse confrontatie uit het project te halen.
In plaats van via betalingen druk uit te oefenen op de aannemer, wordt eerst duidelijk gemaakt wat werkelijk ter discussie staat, welke bedragen daarbij horen en welke werkzaamheden ondertussen gewoon verder kunnen.
BuildEasy neemt namens de opdrachtgever de dagelijkse communicatie en directievoering over en probeert praktische, technische en financiële onderwerpen zoveel mogelijk van elkaar te scheiden.
Een betwist bedrag hoeft dan niet automatisch te betekenen dat het hele project onderdeel wordt van dezelfde strijd.
U houdt controle over uw geld en belangrijke beslissingen, maar voorkomt zoveel mogelijk dat betaling wordt gebruikt als wapen in een conflict waarin uiteindelijk beide partijen verliezen.
Meer mogelijkheden om een vastgelopen bouwproject weer werkbaar te krijgen leest u bij oplossingen voor een bouwconflict.
